8 Mart 2025 tarihinde yapılan ABD Gümrük ve Sınır Koruma (CBP) açıklaması ile Trump, onlarca ülkeye uygulanan tarifelerde 90 günlük bir duraklama açıklarken, Çin’den ithal edilen ürünlere uygulanan tarife oranlarını arttırdı. 2025 yılının başlarında getirilen vergilerle birlikte Çin menşeli ürünlere uygulanan toplam tarife oranı %145’e ulaştı.
Çin Ticaret Bakanlığı sözcüsü He Yongqian, Washington’dan gelen tehdit ve şantajları reddettiklerini ve ABD’nin ısrar etmesi halinde karşılık vereceklerini açıkladı. Bakanlık, diyaloğa açık olduklarını ancak bunun karşılıklı saygıya dayanması gerektiğini belirtti. ABD’nin en büyük üç ticaret ortağıyla süren bu gergin ticaret ortamında, Goldman Sachs, öngörülen resesyon olasılığının %45 civarında olduğuna değindi. 90 günlük tarife duraklamasının, Kanada ve Meksika’ya uygulanmakta olan tarifeleri kapsamadığı diğer konu başlıkları arasında yer aldı.
A. ABD’nin Yeni Tarife Güncellemeleri ve Etkileri
2025 yılında ABD gümrüklerine Çin, Kanada ve Meksika’dan yapılan ithalatlar için yeni tarife güncellemeleri getirildi. Özellikle Çin ve Hong Kong’dan gelen ürünlere %20 ek tarife uygulanması tasarlandı; ABD’nin ulusal güvenliğini ve iç pazar denetimini arttırma amacıyla alınan bir karar olarak sunuldu. Bu güncellemeler, tahmini sonuçları net olarak bilinmemekle beraber, Çin ekonomisinin olumsuz etkilenmesine yol açabilecek niteliktedir. Çin’den ABD’ye yapılan ihracatın 2025-2027 yılları arasında %20 oranında azalması ve Çin’in GSYİH’sinde %0,6 oranında bir düşüş yaşanması beklenmektedir. Küresel ekonomiye yansıyabilecek uzun vadeli etkileri bakımından analistler, Çin’e dışarıdan yapılan üretim yatırımlarında bir azalma ve iç tüketici güveninde zayıflama görüleceğini belirtmektedir. 2025-2027 yıllarında Çin’in ihracatındaki %20’lik azalmanın, Çin ekonomisinde %2,5’lik bir GSYİH kaybına yol açabilmesi olağan tahminlerdir.
Ek olarak analistlerin perspektifinde yakın gelecek için öngörüler ise ikiye ayrılarak şekillenmektedir;
Yükselme ve Düşüş Senaryoları:
- Yükselme Senaryosu (%15 Olasılık): Uygulanan tarife oranlarının %10 artması beklenmektedir. Paralelde Çin’in ihracatı %10 azalacak ve GSYİH üzerinde %0.3 olumsuz etki yaratacaktır. Ancak, 2025’te %4.8’lik bir büyüme ve 2026’da %4.5’lik bir büyüme beklenmektedir.
- Düşüş Senaryosu (%25 Olasılık): ABD’nin tarifeleri %60 oranında arttıracağı ve Çin ekonomisinin %2.5’lik bir kayıp yaşayacağı ileri sürülür. Ayrıca, Çin Renminbi’si ciddi bir değer kaybı yaşayabilir, ancak hükümet müdahalesiyle RMB stabil hale gelecektir.
B. İki Ülke Arasındaki İlişkilerin Deniz Taşımacılığı Alanındaki Etkileri
ABD, 2025 yılının başlarından itibaren Çin’den gelen okyanus konteyner hatları ve taşıyıcılar için yüksek denizcilik ücretleri uygulamaya başladı. Yeni sunulan kararname taslağında ise, Çin’de inşa edilen her gemi için ABD limanlarına uğrak başına 1,5 milyon dolar ücret alınması teklif edildi.
Fransız merkezli nakliye firması CMA CGM, konteyner nakliye sektöründeki pek çok geminin Çin’de inşa edildiğini ve liman ücretlerinin tüm nakliye şirketlerini etkileyeceğini belirtti. Her ne kadar son 2 sene içerisinde sevk edilen ürün hacmi ve grup satışlarında artışlar bildirilse de, aynı seneler içerisinde Kızıldeniz’de yaşanan aksamalar sebebiyle Güney Afrika etrafından dolaşılarak daha uzun bir yol izlenmesinin de ekstra kapasiteye sebep olduğunu hatırlattı. Jeopolitik belirsizliklerle gemi kapasitesi risklerinin yanında politik müdahalelerde bulunulmasının piyasa görünümü açısından olumsuz olacağını vurguladı.
Teklifin kabulü halinde, filosunda Çin yapımı tek bir gemisi bulunan veya Çin tersanesine sipariş veren gemi işletmecilerine 500.000 dolar gibi yüksek cezalar yansıtılacaktır. Dünyanın en büyük dördüncü konteyner hattı olan COSCO da dâhil olmak üzere Çin merkezli gemi işletmecileri, her uğrak başına 1 milyon dolar ücret ödeyecektir. Filolar özelinde ayrıca yaptırımlar getirilerek, inşa edildiği yer ve bayrak ayrımı yapılmaksızın, Çin ile herhangi bir bağı bulunan bir gemiye sahip filolara da ayrıca belirlenen maddi cezalar uygulanacaktır.
Duruma getirilen çözüm önerileri arasında, içerisinde Çin menşeili bir gemi bulunmayan özel şirketler kurma ve bölgesel hizmetlerin bu şirket üzerinden gerçekleştirilmesi yer aldığı gibi, ABD’de uğranılan liman sayısının azaltılması diğer alternatiftir. Her iki ihtimalin ortak sonucu açısından ise, ülke içerisinde son yıllarda artış gösteren enflasyonun daha hızlı şekilde artarak seyredeceği iç piyasa için en kesin varsayımdır.
ABD’nin Çin’e uyguladığı yüksek denizcilik ücretleri ve gümrük vergileri, Çin merkezli taşıyıcıları olumsuz etkilemektedir. Bu durum, alternatif taşıma rotaları ve taşıyıcı arayışlarını gündeme getirebilir. Türkiye’nin coğrafi konumu, güçlü tersanecilik altyapısı ve esnek üretim kabiliyetleri sayesinde Türk denizcilik sektörü, değişen dengelerden pay alabilecek konumdadır. Özellikle römorkör inşası, balıkçı gemileri ve feribot/yolcu gemileri segmentlerinde Türk tersaneleri dünya çapında rekabetçi konumdadır.
Son gelişmelerle birlikte olası etkileri hakkında daha kapsamlı bilgi almak için lütfen bizimle iletişime geçin.
İletişim Bilgileri
Yalın Caner Soysüren / Partner
📱 +90 538 609 43 81
📞 0212 302 84 74
✉ caner@soysurenlegal.com
Selçuk Buğra Şentürk / Legal Intern
📱 +90 507 890 84 03
📞 0212 302 84 74
✉ bugra@soysurenlegal.com
Elif Gülsüm Ardahanlı / Legal Intern
📱 +90 531 212 21 63
📞 0212 302 84 74
✉ elif@soysurenlegal.com